Monest.NET | De Standaard - Iedereen Expert

De Standaard - Iedereen Expert

Oorspronkelijk artikel: http://www.standaard.be/cnt/DMF20120405_134
Datum: 05/04/2012

Dirk Vandycke ziet een versnelde toename van het aantal zelfgekroonde beursexperts en goeroes. Hij geeft een aantal tips over omgaan met te veel informatie.

Nooit groter waren onze communicatieve reikwijdte, de dichtheid van onze netwerken en de snelheid van onze informatiedragers en media. Communicatie werd de voorbije decennia op een drempelverlaging getrakteerd van nimmer geziene proportie. We zijn op het randje van over-beschikbaar, op elk moment en voor iedereen. En wel in twee richtingen. Voorbij is de tijd dat informatie enkel van enkele geprivilegieerden naar de massa vloeide.

De massa verzorgt z’n eigen informatie. Het distributiemodel moet de duimen leggen voor netwerktopologie en peer-to-peer dynamiek. Iedereen lijkt een mening te hebben, en zelfs te moeten hebben, over alles. Deze veelheid van meningen is er altijd geweest, alleen kan ze nu sneller dan ooit worden geaggregeerd tot een collectieve intelligentie die wel eens het evolutionair belang zou kunnen evenaren van het ontstaan van spraak en schrift als katalysatoren van kennisoverdracht.

Toch brengt deze omwenteling merkwaardig genoeg op individueel vlak gevaren met zich mee.

Danger ahead

Vooreerst zorgt de steeds snellere doorstroom van steeds meer informatie voor stress, twijfel, onrust en angst. De informatie is teveel om te verwerken en daardoor moeilijker te filteren op authenticiteit en waarde.

Een constant gevoel informatie te missen of die niet tijdig te zullen hebben, stuurt menig individuele (en professionele) belegger in de richting van een vraaggestuurd aanbod om nog sneller nog meer data ter beschikking te hebben. In een soort bewapeningswedloop met anderen, gevoed door de illusie dat meer en snellere informatie ons meer controle oplevert en betere beslissingen garandeert.

Dit zien we duidelijk nog steeds toenemen. Koersen moeten in real-time gevolgd kunnen worden en worden in tijdsframes van seconden bekeken. Zelfs de geografische nabijheid wordt tegenwoordig in de strijd gegooid. Omdat elektronische signalen dan minder tijd nodig hebben om hun bestemming te bereiken.

Computers krijgen beslissingsrecht omdat algoritmes niet twijfelen en uitgevoerd worden met de snelheid waarmee een lamp oplicht als een schakelaar wordt aangeraakt.

Maar we zien ook een versnelde toename van zelf gekroonde experts en goeroes. Expertise komt echter aantoonbaar(°) meer van extrinsieke dan wel intrinsieke factoren zoals talent. Wat als talent wordt herkend is vaak niet meer dan het bijna evidente resultaat van de vele onzichtbare jaren oefening die er aan vooraf zijn gegaan.

Er bestaat zoiets als de tienduizend uren regel om expertise te bereiken. Een gigantische investering in energie en tijd. Dat betekent, om zaken in perspectief te zetten, bijvoorbeeld, dat u als aspirant gitarist een van de grote podia binnen uw bereik hebt na 10000 uren oefenen. Wie vanaf vandaag elke dag 2 uur speelt (weekends inbegrepen), heeft nog ruim 13 jaar voor de boeg.

Tot slot is er het besef dat we deze ontketende kracht van het collectief denken en emergent collectives, hoewel dankbaar te exploiteren, met respect zullen moeten leren behandelen (*).

(°) Toegankelijke titels die onderzoek in dit verband consolideren, zijn ondermeer het boek Outliers van Malcolm Gladwell en The Talent Code van Daniel Coyle.
(*) Niet technische aanraders zijn hier Super Crunchers van Ian Ayres en het wat zwaardere Wikinomics van het auteursduo Don Tapscott en Anthony D. Williams.

Collectieve wijsheid

Een mier weet zo goed als niets over het vinden van voedsel en het terugvinden van de kolonie, maar door het volgen van sterkere eerder dan zwakke feromonensporen van andere mieren krijg je een groepsintelligentie die dat van elk individu overstijgt. Maar anderzijds schuilt hierin evenzeer het terminale gevaar voor een dodencirkel waarbij mieren in een cirkel beginnen lopen en elk feromonenspoor van of naar de cirkel verdampt. De mieren komen vast te zitten in een cirkel die geen van hen nog kan verbreken ingevolge hun genetische belasting om andere mieren te (moeten) volgen.

Laat ons beginnen met het goede nieuws. Er is een wezenlijk verschil tussen conventionele en collectieve intelligentie. Geen enkel individu hoeft expert te zijn om toch een collectieve intelligentie te bekomen die in kwaliteit van beslissingen onder onzekerheid, elke individuele expertise in de groep overstijgt. Het is bijna een wiskundige wetmatigheid.

De gemiddelde mening zal immers beter zijn dan de meeste meningen omdat extreme meningen en verkeerde inschattingen langs beide zijden elkaar opheffen. Zo denkt een te homogene groep gezamenlijk te veel in dezelfde richting. Hoe kleiner de groep hoe gevaarlijk deze situatie wordt.

De voorwaarden voor het tot stand komen van dergelijke groepswijsheid zijn diversiteit, onafhankelijkheid, decentralisatie van het denken en een aggregatiemechanisme dat persoonlijke opinies kan omzetten naar een collectieve beslissing. Op forums en websites is de seriële integratie van meningen vaak het grootste probleem. Mensen raken er vaak eerst besmet door het groepsdenken en gaan hun eigen mening, onontbeerlijk voor een goede werking van het systeem, bijstellen nog voor ze input geven. Zo gaat men veel vaker eerst een tijd bijdrages lezen voor men er zelf levert.

De antwoorden

Hoe lossen we gedwongen over-communicatie op teneinde niet ten onder te gaan aan een overdosis informatie? Kunnen we aan deze wurggreep van het groepsdenken ontsnappen teneinde het net te verbeteren met onafhankelijk denken? Voor beleggers zijn er enkele eenvoudige oplossingen.

Vooreerst uitzoomen. Niet dichter op een grafiek gaan zitten kijken. Want dat is waar iedereen naar kijkt. Zoek langere trends in aandelen en maximaliseer je winst daar door net die winnaars bij te gaan kopen. De bekende beleggers hebben bijna allemaal hun naam gemaakt in slechts een handvol aandelen.

‘Less is more’, hoor je tegenwoordig op elke straathoek. Maar klaarblijkelijk schijnen we maar niet te begrijpen wat het betekent. Anders zouden we met z’n allen minder kranten lezen, minder televisienieuws kijken en niet geïnteresseerd zijn in wat de beurs doet tijdens de openingsuren. We moeten met z’n allen dringen op een ‘laag informatie dieet’.

Hecht vervolgens niet teveel belang hechten aan rendement, maar focus eerder op de consistentie van resultaten. Van een ‘goeroe’ of ‘expert’ moet men zich afvragen hoe lang deze al bezig is, hoeveel verliezers er zijn en hoe groot die gemiddeld worden. Worden ze opgevangen door de wellicht minder in aantal maar gemiddeld grotere winnaars? Komen winnaars en verliezers in clusters? Dit is meestal een goed teken van consistentie en een robuust systeem. Wat is de profit/loss of P/L ratio? Deze verhouding drukt rendement uit in aantal keer het genomen risico. Wie niet kordaat en meteen op dit soort vragen kan antwoorden laat je best niet met je geld omgaan.

Er is nog meer goed nieuws. Beleggen is niet moeilijk. Met een kleine basis en enkele eenvoudige maar afdoende regeltjes inzake risicobeheersing kun u al consistent behoorlijke resultaten neerzetten. Tenminste als de wil er is om resultaten te halen, eerder dan gelijk te willen halen.

Tot slot is het belangrijk dat we zo snel mogelijk onze mening op fora ventileren. Voor we ons onafhankelijk denken laten besmetten door de groepsgedachte. Voor er ons zelf ingraven door de vele oude bijdrages van anderen te lezen. Het levert dan wel een verhoogde kans op geridiculiseerd te worden maar geen enkele vraag naar de waarheid zal zich ooit de mond laten snoeren. Net zoals geen enkele vraag zo dom is dat ze geen antwoord zou verdienen. Misschien loont het niet de moeite om dit soort vragen te beantwoorden. Maar bedenk dan dat lesgeven de basis vormt van de eigen leerpiramide.

Als je iets niet aan iedereen kunt uitleggen, dan is er ongetwijfeld ruimte om het zelf nog beter te snappen.

Laatste aanpassing: 05/04/2012